Meer foto’s uit dit albumDeze foto hoort bij het album Stadstekeningen.
Bekijk het volledige albumGrote foto voor donateursVoor minimaal €20 per jaar kunt u donateur worden en grote foto’s bekijken.
Word donateur en bekijk grote foto’sInformatie over deze foto / video
- Fotocredit
- Collectie : Martijn Hogenkamp
- Trefwoorden
- Deze tekening betreft: Stadsweeshuis te Grol. Een tekening uit het jaar 1800.
Trefwoord voorstellen
Ziet u iets op deze foto dat nog niet bij de trefwoorden staat? Geef één trefwoord of naam door. Na controle voegen wij het eventueel toe.
Auteursrecht
Deze foto mag niet zonder toestemming van de rechthebbende worden gebruikt, gepubliceerd of verspreid.
Het archief van Andries Schoemaker is inderdaad door meerdere mensen gedeeltelijk in kaart gebracht voor het in in vlammen opging bij de slag om Arnhem. Ik heb me kort geleden nog verdiept in het onderzoek waarbij men probeert van die verschillende in kaart gebrachte delen weer een geheel te maken. dat blijkt monnikkenwerk te zijn. Van Schoenmaker is echter wel een mooie afbeelding “De stad Groll” bewaard gebleven op foto. Het origineel is in 1944 ook verloren gegaan. Die foto is uiteraard zwart/wit, maar ik heb onlangs een tekening van hem van Doetinchem aangetroffen die wel bewaard is gebleven, en waarop je dus de door hem gebruikte kleuren kunt zien. Aan de hand hiervan is het me duidelijk geworden hoe zijn tekening “De stad Groll” gekleurd was. Ik ben nog bezig dit te reconstrueren. En inderdaad zijn alle daken rood of blauw, en is het in een kinderlijke stijl getekend. Je zou dus best in de goede richting kunnen zitten.
Martijn, dank voor je mail. Deze afbeelding van het Stadsweeshuis te Grol zou ook uit de verzameling van Andries Schoemaker kunnen komen. Deze Amsterdamse koopman (met wortels in Almelo) is na zijn 65e door Nederland gaan reizen en verzamelde daarbij een grote hoeveelheid tekeningen van aanzienlijke gebouwen. Die tekende hij deels zelf, in een wat kinderlijke stijl, en ook zijn vrienden Pronk, De Haan en anderen maakten schetsen voor hem, die hij soms natekende. Ook oude tekeningen werden nagetekend. Het is uit een reisverslag van hemzelf bekend, dat hij in 1729 in de buurt van Borculo was.
Was hij ook in Groenlo? Hij heeft een groot album bijeengebracht, met de “Beschryvinge” van de provincie Gelderland. Helaas is dit werk bij de Slag om Arnhem in 1944 verbrand. Voor die tijd hebben onderzoekers gelukkig wel wat uit dit album overgeschreven. Daarom weten we, dat er beschrijvingen van Borculo en Lichtenvoorde in stonden, en ook dat er diverse tekeningen uit Groll in het album zaten.
De tekeningen van Andries Schoemaker uit andere provincies die wel bewaard zijn gebleven, tonen huizen met ingekleurde pannendaken in blauwgrijze of bruinrode waterverf. Daarom zou je kunnen aannemen dat deze tekening van het Stadsweeshuis in Groenlo (met aantekening over de dakpankleur) een schets is, die voor dit album gemaakt is, rond 1729. Niet zeker is, of de uiteindelijke tekening in het album van Gelderland opgenomen is. Deze Groenlose afbeelding kan ook in het mapje “ongebruikte schetsen” terecht zijn gekomen. Zekerheid heb ik helaas niet, het is zoeken naar een speld in een hooiberg. En een van de hooibergen is ook nog eens in rook opgegaan.
Voor de liefhebber: de website historischetopografie .nl biedt veel informatie over Andries Schoemaker.
Of het Berkhuys is weet ik niet. Het is in ieder geval een aparte, beetje kinderlijk tekenstijl. De commandery in Dieren is opgeheven in 1647. Zo leiden al deze tekeningen terug naar de 17e eeuw. Er is een lijst uit 1782 van prenten uit Grol en daar wordt deze van het weeshuis in genoemd, dus zo oud is hij minimaal. De tekeningen (niet die van Grol) staan op de site van RKD. Ik heb ze digitaal met gegevens van de eigenaar en het lijstje uit 1782. Die kan ik je wel mailen als je interesse hebt.
Martijn, in de “Schouwburg der Nederlanden en onderhoorige landschappen, begrepen in 110 deelen” uit 1759 wordt op bladzijde 53/54 een tekening van “de Commandery te Dieren, 1723 getekent, door Berkhuis” genoemd. De tekening ken ik zelf niet. Het is wel bekend dat Frans Berkhuys rond 1720 in Gelderland veel tekeningen gemaakt heeft. Zou dit plaatje van het stadsweeshuis te Grol ook een schets van Berkhuys geweest kunnen zijn, met een aantekening voor de eventuele graveur/inkleurder over de kleur van de dakpannen? Het is maar een idee. Zijn van de andere plaatjes in de serie wel afdrukken bekend?
Dirk het is nu ruim 5 jaar geleden dat op deze tekening gereageerd is, maar ik ben inmiddels wel iets meer te weten gekomen. De tekening hoort bij een serie tekeningen waarvan de maker en het jaartal onbekend is. Het gaat om o.a. “Agnietenhuis te Bredevoort”, “Weeshuis te Doesburg”, “Commandery te Dieren” en “Olt Wynhuis te Zutfen”. Men plaatst de tekeningen in de periode 1700 tot 1800. Maar als je de historie van deze gebouwen natrekt kom ik met de datering rond 1640-1650 uit. Opvallend detail is dat de tekenaar bij ieder gebouw aangeeft of er rode of blauwe pannen op het dak liggen…
Zouden we hier ook het klooster Engelhuysen zien, dat na 1784 tot pastorie werd verbouwd? Het is duidelijk een hoog stenen gebouw, Die waren in het Grol van de 18 eeuw vrij zeldzaam. Een bestemming als weeshuis nadat het klooster verlaten werd, is wel mogelijk. Maar ik ben hier geen archiefstukken over tegengekomen.
Dirk, ik weet het niet 100% zeker, maar volgens mij heb ik deze tekening uit de verzameling tekeningen en prenten op de zolder van de stadsboerderij toen het nog stadsmuseum was. Er stond toen bijgeschreven “rond 1800”. Deze tekening kwam ik onlangs trouwens ook op SARA tegen, daar echter zonder het onderschrift en niet gedateerd.
In de lijst met eigenaren van 1828/32 kom ik binnen de gracht geen weeshuis meer tegen. Ik heb geen idee waar dit gebouw gestaan heeft.
Martijn, hoe zeker is de datering van deze prent (1800)? Het handschrift van de tekst onder het plaatje lijkt me meer 1700 dan 1800.
Herstel: gesticht in 1846.
Het is wel mogelijk dat dit stadsweeshuis dienst heeft gedaan tot het moment dat de zorg en huisvesting van weeskinderen werd over genomen door de zusters van het Grote Gesticht (gesticht in 1843).
Joke, dit weeshuis heeft waarschijnlijk niets te maken met het grote gesticht, want dat werd pas later gesticht en was een geestelijke instelling. Dit stadsweeshuis was waarschijnlijk een instelling van het stadsbestuur.
Mirjam, op deze vragen hoop via de scherpinbeeld bezoekers antwoord te krijgen. Deze tekening (een kopie eigenlijk) heb ik al zo’n 15 jaar in mij bezit en al die jaren heeft nog niemand mij er iets zinnigs over kunnen vertellen. Mischien dat er op deze manier wat informatie naar boven komt. Het gebouw lijkt mij in ieder geval 17de eeuws met die kruiskozijnen.
Er staan 16 weesmeisjes netjes op een rij,de kleintjes hebben witte schortjes om , en de wat grotere meisjes een wit kapje op hun hoofd ,Waar kwamen deze kinderen vandaan?
Mirjam in het boek Groenlo een blik in het Verleden blz37 38 39 staat dat de weeskinderen sinds 1866 in het Gesticht waren ca 1930 vertrokken de laatste wezen en kwam de huishoudschool volgens deze foto.s en het verhaal erbij maak ik er van op dat dit allemaal in het klooster was Toen noemden ze dat het Grote Gesticht
Waar heeft dit weeshuis gestaan, en tot wanneer?