Meer foto’s uit dit albumDeze foto hoort bij het album Markt.
Bekijk het volledige albumGrote foto voor donateursVoor minimaal €20 per jaar kunt u donateur worden en grote foto’s bekijken.
Word donateur en bekijk grote foto’sInformatie over deze foto / video
- Fotocredit
- Collectie : Martijn Hogenkamp
- Trefwoorden
- Markt : Straatbeeld Markt rond 1850.
Trefwoord voorstellen
Ziet u iets op deze foto dat nog niet bij de trefwoorden staat? Geef één trefwoord of naam door. Na controle voegen wij het eventueel toe.
Auteursrecht
Deze foto mag niet zonder toestemming van de rechthebbende worden gebruikt, gepubliceerd of verspreid.
In 1874 geeft de Hervormde Gemeente toestemming aan de burgerlijke gemeente voor het plaatsen van brandtonnen op kerkelijk terrein. Blijkbaar verdwijnen ze dan van de Markt naar het kerkplein (waar rond die tijd het rijtje kleine gebouwtjes vóór de kerk gesloopt werd).
Een van die pandjes was het brandspuithuisje. Het archief van de NH Gemeente bevat een verkoopakte van het brandspuithuisje aan de Lievelderstraat (=Mattelierstraat) uit 1853.
Was er toen al sprake van twee leeuwen en stonden die bneden bij de trap?
Zien we rechts het huis No 296, waar mevrouw Van Dissel-le Normant in 1835 overleed?
En is dat hetzelfde huis als “huis 311 op de Markt” waar mevrouw Van Dissel-de Veije overleed? Aangever was bakker Claas Milius, die toen woonde in het pand van bakkerij Wissink.
Heel goed Dirk, die afbeeldingen bedoel ik. Vergelijk die van met name De Beyer met de zijgevel van Bocholt. Blijft nog wel een raadsel waarom het stadhuis op oudere afbeeldingen van vóór 1610 ook al in dezelfde hoofdvorm zichtbaar is. Ik hoop dat we ooit stukken vinden die deze vragen kunnen ophelderen.
Voor oudere afbeeldingen van het Groenlose stadhuis, ga naar www achterhoeksarchief nl. Kies dan Beeldbank, uitgebreid zoeken.
Vul in bij “alle velden”: markt,
bij “plaats”: Groenlo,
bij “periode”: tot 1900.
Je vindt dan o.a. de prent van Jan de Beijer uit 1744, en het schilderij van Van der Kraan uit 1838.
Aan de datering van dit schilderij wordt wel wat getwijfeld: vlak voor 1838 is namelijk de torenspits na blikseminslag uitgebrand, toch staat de toren er hier al weer compleet op. Maar misschien heeft Van der Kraan de ontbrekende torenspits nageschilderd van de prent van De Beijer? Het perspectief is hetzelfde op beide afbeeldingen.
Roy- Dirk en Martijn, ik zie in bovenstaande oude Grolse stadhuisopname toch echt geen gelijkenis met het statige stadhuis in Bocholt.
Even voor alle duidelijkheid: de fotos op sara-beeldbank zijn uit 1905 resp 1915: het gebouw is schijnbaar nog ouder…..
Beste Huub, heb je al eens op SARA-beelbank gekeken? O.a een foto van jouw pand, dit meeste rechtse pand uit 1915 met op de gevel “Nationale BankVereeniging”, en een eikenhouten voordeur. Ook een foto uit 1905 met vrijwel dezelfde gevel als nu. Je kunt dus het 100-jarig bestaan van je gevel alsnog gaan vieren.///////////////Schijnbaar heeft er vanaf ongeveer begin vorige eew een bank ingezeten: weet je of dat in het gehele gebouw was of was het bovenhuis telkens bewoond?
Dokter van Dissel, oorspronkelijk afkomstig uit Leiden, is in 1834 vanuit Winterswijk naar Groenlo gekomen. In 1835 overleed hun vijfde kind, de in Groenlo geboren François, 2 maanden oud. Hetzelfde jaar overleed zijn eerste vrouw, Esther Marie le Normant. Achter de oude Calixtuskerk staat nog het obeliskvormige gietijzeren grafmonument voor mevrouw Van Dissel-le Normant.
In 1840 trouwde hij opnieuw, in Amsterdam, met Barbara Catharina de Veye. Er worden dan in Groenlo nog drie kinderen geboren waarvan de eerste twee overlijden als baby.
Het is speculatief, maar misschien heeft Van Dissel in 1834 het huis van burgemeester Hummelinck aan de Markt gekocht, wil hij vervolgens met z’n tweede vrouw een nieuwe start maken en laat daarom een ander huis, met een grote tuin, bouwen (Vemer noemt Soedah, Delta en Vredenhof) en doet het grote huis aan de Markt in de verhuur…
Met ingang van 1 mei 1840 wordt namelijk ook de 6 oude “koepel” Iréne (Ruurloseweg? Winterswijkseweg?) te huur aangeboden, blijkbaar is een aparte tuin niet meer nodig.
Professor Kern schrijft in 1909 hoe hij in 1843 kennismaakte met Elie, een van de zonen van Van Dissel:
“Bijna dagelijks, buiten den schooltijd, was hij werkzaam in een buitentuin. Toen ik ’t eerst met hem kennismaakte – het was op een Meidag in 1843 – vond ik hem bezig met een boompje te verplanten.”
Over het onderwijs in Groenlo rond 1840-1850 schrijft Kern:
”In ’t onaanzienlijke stedeke Groenlo heeft Elie zijne geheele opvoeding ontvangen tot aan zijn studententijd. Daar was indertijd nog een Latijnsche school, waar de Rector Dr. L. Lasonder onderwijs gaf in ’t Latijn, Grieksch en Geschiedenis, terwijl ’t onderricht in de Wiskunde was opgedragen aan Meester Engelen, den hoofdonderwijzer aan de Gemeenteschool. Zeer voldoend onderwijs in Fransch en Duitsch werd verstrekt door den ondermeester Van den Bold. Er was zelfs gelegenheid om Hebreeuwsch te leeren bij een der Israëlietische ingezetenen.”
Martijn, Dirk, onder het pand bevind zich nog wel een grote kelder, met gigantische kluis van de bank, echter geen gewelfde kelder..Dan vermoed ik dat het pand eind 1800 op de oude fundering nieuw is gebouwd, de kap is nu inderdaad anders.
Vemer noemt in de Kroniek van Groenlo ook dat dokter Van Dissel o.a. de koepel Iréne heeft late bouwen. Ik heb hier wel een uitgebreide omschrijving van teruggevonden (o.a.: het huis had een voorkamer met 6 dubbele glazen deuren, slaapplaatsen voor 8 personen, de koepel had een heerlijk uitzicht, 240 vruchtbomen, gazons etc.). Maar waar lag het? Ik weet alleen: “gelegen digt bij, en met het gezigt op den straatweg, aan de stad Groenlo”.
Prachtige 18de eeuwse portretten. Hangen ze nu nog in het stadhuis van grol?
Martijn, ik denk ook dat het huis in deze advertentie het huis rechts op de foto is. Maar we kunnen het nu aan Huub Hofstede vragen: zijn er onder huis ”buitengewone drooge, ruime en gewelfde Kelders”, zoals in de advertentie wordt genoemd?
Burgemeester Jan Arnold Hummelinck overleed in 1850 op 80-jarige leeftijd. In 1832 was hij eigenaar, en ik neem aan, ook bewoner van dit grote pand. Is de burgemeester kleiner gaan wonen toen hij 70 werd in 1840, of had hij het al eerder verhuurd of verkocht, bijvoorbeeld aan dokter Van Dissel…? Burgemeester Hummelinck was trouwens de kleinzoon van Arnold Hendrik Bom, burgemeester van 1749 tot 1787. De portretten van burgemeester Bom en z’n vrouw staan op bladzijde 154 van de Kroniek van Groenlo, door W.P. Vemer.
De Groenlo,se Maire J.A.Hummelink deed op Keizers verjaardag 15 aug 1813 een prachtig programma uitgaan.Ter gelegenheid der Geboorte dag van Z.Majesteit onzen DOORLUCHTIGEN SOUVEREYN DE HELD DER EEUW EN VANDEN BEVREDIGER DER WERELD ENZ. Archief de Graafschap 1963 blz.102 Een feestprogramma in 1813 door Mr.H.J.Steenbergen
Huub, Rond 1830 woonde burgermeester Hummelink in het pand en daarna dokter van Dissel, die de koning van Groenlo werd genoemd. Als het nog hetzelfde gebouw is heeft het wel een compleet ander dakconstructie gekregen. Het dak op deze foto is wel 2 keer zo hoog en schuiner.
Dirk, war betreft de advertentie: er is eigenlijk maar 1 pand op de markt dat modern genoemd kan worden. Dat is ditzelfde pand van burgemeester Hummelink. Milius woonde zelf toch in het Willinkshuis? Dat was op dat moment al 219 jaar oud en het tussenliggende vakwerkpand niet veel jonger……….
Wie kan mij meer info geven over de voormalige bewoners van het meest rechtse pand, daar woon ik vanaf 1995. Het huidige pand is nog steeds hetzelfde alleen de gevel is gestuckt..
TE HUUR, te Groenlo, met 1°. Mei 1840, op de Groote Markt, aan de Passage der Diligences. Een spatieus modern HEERENHUIS, met daarnaast gelegen KOETSHUIS en achter hetzelve een TUIN, met eene groote Paardenstal en Hooi- en Stroozolder, hebben eenen vrijen uitgang in eene Straat, naast het Huis een gang of Poort, uitgang aanbiedende voor de buitengewone drooge, ruime en gewelfde Kelders, waarin vroeger eene Wijnkooperij is uitgeoefend en die daartoe alleszins geschikt zijn, zijnde deze handel eenige uren in den omtrek niet bezet.
Het Huis is op de Hollandsche wijze ingerigt en onlangs geheel vernieuwd, heeft dertien Kamers, waarvan acht nieuw op linnen behangen en zes met Stookplaatsen en Nissen voorzien, zeer groote Keuken, Binnenplaats, drie Cabts. d’Aissance, enz.
De Huur kan voor verscheidene jaren worden aangegaan en zal zeer billijk gesteld worden. Adres met francobrieven onder Lett. R., bij den Heer MILIUS, op de Markt, te Groenlo.
Algemeen Handelsblad 24 december 1839.
Wanneer is het oude raadhuis van Groenlo gesloopt?
Het blijft nog even spannend. De Arnhemsche Courant van 4 september 1838 weet het ook nog niet zo precies. In het artikel over de Verslagen van Gedeputeerde Staten van 1837 schrijft de krant:
Ten vorige jare had het verslag beloofd, dat te Harderwijk en te Groenlo, met de herbouwing der raadhuizen, ook de gevangenissen zouden worden verbeterd. Thans meldt het verslag, dat die verbeteringen te Harderwijk plaats gehad hebben, maar van Groenlo wordt niet gerept.
Toch wijst dit artikel in de richting van sloop en nieuwbouw van het stadhuis rond 1837. Of hebben ze de bouwplannen uitgesteld, in verband met de brand in de stadstoren, in 1836…?
Dirk heeft bij een andere foto duidelijk aangegeven dat de pomp steeds op dezelfde plaats bleef staan.
Misschien is er een keer een ongeluk gebeurd. Bijvoorbeeld een paard en wagen die er tegen aan is gereden. Maar zoals ik al eerder meldde weten wij niet zo heel veel van deze periode in de Grolse geschiedenis.
Als deze foto uit dezelfder tijd stamt als foto negen in dit album, wanneer is de pomp dan verplaatst vanaf het midden van de Markt naar meer richting pand ter Hoeven?
Gerrit, je hebt me destijds via Google Eart laten zien waar de Heidebloem zich bevond. Kun jij je nog herinneren waar op scherpinbeeld wij een discussie hadden o0ver de Heidebloem?
Je schrijft dat van Lennep niet erg positief was over Groenlo, rechter Swaving dacht er 20 jaar later wel anders over.: “Het stille landstadje waar Swaving de beste jaren zijns levens, van 1844-60 zou doorbrengen, kan voor jonge, levenslustige menschen, vooral indien zij gewoon zijn zich in geleerde kringen te bewegen, weinig bekoorlijks hebben. Zoo zou men allicht meenen, doch de welbespraakte en luimige kantonrechter vond in zijne nieuwe omgeving genoeg ontwikkelde personen die in staat waren zijne talenten te waardeeren. Hij voelde zich in dat oord dan ook weldra zoo goed thuis, dat hij binnen twee jaar tijds twee boerenplaatsen aankocht. De grootste van de twee, in de wandeling bekend als ‘de Pogge’ werd door den nieuwen landheer herdoopt en ontving den naam van ‘de Heidebloem.”
Kun je je voorstellen dat Van Lennep en Van Hoogendorp op weg van Borculo naar Groenlo boerderij “De Pogge” (de nu nog bestaande ‘Heidebloem”gepasseerd zijn? Zij kwamen door een moeras – en heidegebied, deels bebouwd. Later heeft Swaving een groot deel van dit gebied laten ontginnen.
Tja, wat die “morsige herberg” in 1823 was, zullen we wel nooit weten. Van Lennep en Hogendorp kwamen van Borculo, dus via de Beltrummerpoort de stad binnen. Ze moesten nog ontbijten, dus hebben vast niet eerst uitgebreid de vestingwerken bekeken. Dat betekent, dat ze via de Beltrumsestraat naar de Markt zullen zijn gelopen. Dan kwamen ze op het hoekje met de Noteboomstraat de “tapper” Gradus Wieggerink tegen (later hotel De Zwaan, nu Etos).
Ik denk dat ze iets meer op stand hebben willen ontbijten. Dat bracht ze naar Markt, waar ze wellicht bij de kastelein Antink hebben ontbeten (op de plek waar nu het Huys van Frederik Hendrik staat).
Willem van Rooy zou ook nog kunnen, die was kastelein in de Nieuwstraat (later hotel De Pelikaan – SNS-bank). Of Frederik Hartselaar in de Mattelierstraat (later hotel de Moriaan, nu Creyf’s).
In 1546 werd, vanwege de voortdurende militaire dreiging vanuit het oosten, een begin gemaakt de vestingwerken om Grol te versterken. In het jaar 1554 zijn een groot aantal stenen, ruim 700.000 stuks, voor het omvangrijke werk te Grol van Winterswijk naar Grol gebracht. De stenen kwamen uit de steenovens in de buurt van Koerboom. De zware vracht werd vervoerd met paarden en wagens.
Negentig vrachtrijders waren nodig voor het vervoer. Nadat de stenen in Grol zijn afgeleverd hebben van de negentig er vijftig vrachtrijders in Hotel de Zwaan van een ontbijt mogen genieten welke verzorgd werd door de waard Theeus Hackenbroeck.
Dirk ik vraag me af of die morsige herberg wellicht ” I n den Swaene”van Theus Hackenbroek was waar Jpe vd PLuijm over spreekt in zijn boek “De tachtigjarige oorlog” en misschien wel het gebouw op de foto?
Een tijdje geleden vond ik het volgende in het boek ”De Familie Hakkenbroek” 1522-2006
…Ongeveer driehonderd jaar blijven de familieleden Hackenbroeck/Hakkenbroek bijna allemaal in Groenlo wonen,……………………….
.I.Johan Hackenbroick tr. W.sch.Groenlo x Baite N.N.Geb. ca. 1480/1490 geb. ca. 148/1490Overl. Groenlo vóór 30.10.1538 overleden Groenlo ná 12.11.1522(Oud-archief gem. Zutphen, derde stuk, uitg. De Walburg Pers Zutphen 1982, door M.M. Doornink-Hoogenraad en W. Zondervan, inv.nr.3829-39.10 1538: Mattheus Hackenbroick, vanwege wijlen zijn vader Johan, over een gebeurtenis in het jaar 1532).Van het echtpaar zijn twee zonen gevonden: Mattheus (hij was de oudste) en Paesschen. Mattheus trouwde met Swane Dunen, Paesschen met Margaretha Raseborn…………………….II-a Mattheus Hackenbroick x Swane DunenSchepen en burgemeester dochter van Rutger Dunenvan Groenlo 1550- ca. 1570geb. Groenlo ca 1511 geboren te Zutphenoverleden Groenlo vóór september overleden Groenlo ná 24 nov. 15..1576In 1550 wordt Mattheus Hackenbroick voor het eerst vermeld bij de schepenen van Groenlo. Het was destijds een erebaan, er was geen traktement aan verbonden. Hij moet dus op een andere manier in zijn levensonderhoud hebben voorzien, hoe is onbekend. Het echtpaar woonde in Groenlo aan de Markt, in het huis genaamd “Den Swanen”. De laatste jaren va zijn leven was Mattheus ernstig ziek. Hij leed aan de pest en woonde in een huisje op de Brandemate buiten de stad Groenlo…………………..Mijn vraag is: is dit dezelfde Theus, de kastelein van “Den Swanen”, die het ontbijt verzorgde voor de vrachtrijders in het boek van J vd Pluijm?
Zojuist ontdekte ik dat het dagboek van de beide heren integraal te lezen is op het internet. Ga eventueel naar groenlo in 1823 Wat ik me afvraag is waar die zeer morsige herberg dan wel niet gestaan heeft. Op de markt?
Martijn noemt hierboven het bezoek van Jacob van Lennep en Dirk van Hogendorp aan Groenlo in 1823. In de Kroniek van Groenlo van Vemer wordt de indruk gewekt dat Van Lennep en Van Hogendorp de Markt bezocht hebben, en daar de lindeboom, de put en de brandtonnen en herbergen met gezellige terrasjes gezien hebben. Ik betwijfel of dat waar is. Het beeld dat Vemer hier schetst, lijkt gebaseerd op de tekening van Jan de Beyer uit 1744. Op een latere achttiende-eeuwse afbeelding (het schilderij dat op het boek In de stat van Grol staat, is de put al vervangen door de pomp, die op de foto hierboven staat.
Van Lennep was minder positief over Groenlo. Wat schreef Van Lennep over zijn bezoek aan de stad in 1823?
In zijn dagboek staat dat ze overnacht hebben in de “ellendige stad Borculo”, en vervolgens “wandelden langs een moerassig doch fraai beplant land den weg op naar Groenlo of Grol. Eene rechte beschrijving van den weg te geven is mij onmogelijk want het mistte twee uren achtereen zoo sterk dat wij geen vier passen ver zien konden, en aan een arbeider vroegen hoever wij nog van Grol waren toen wij aan de poorten der stad stonden. Deze vesting door FREDERIK HENDRIK en VONDEL beroemd, is niet onaartig, maar deszelfs wallen zijn deerlijk ingestort. Wij ontbeten er in eene zeer morsige herberg; dan het ontbijt was goed en kostte vijf stuivers de persoon.”
Daarna wandelden de heren via Vragender (“de oude thands vervallene kapel van Grol”) naar Bredevoort.
Paul, dezelfde afbeelding staat ook op SARA
Gerrit, bedankt: Beste Martijn, waar heb je deze foto vandaan, wie heeft het orgineel en wie was de maker?
Paul W, dit is de oudste afbeelding op SIB.
Gerrit kun je er ook achter koen wat de oudste foto van de Notenboomstraat is?
Dit is één van de oudste opnamen van de Markt op SIB.
Deze brandtonnen stonden op sleden. Toen jacob van Lennep en Dirk Hogendorp Groenlo bezochten in 1823 stonden ze nog onder de driedelige lindeboom die op oudere tekeningen te zien is. De reden waarom ze op sleden staan is me nooit duidelijk geweest. Waarschijnlijk omdat, als er wielen onder zaten, iedereen er zo mee aan de haal kon gaan. Of heeft iemand hier een betere reden voor?
Ik meen gelezen te hebben dat het brandtonnen zijn. Wanneer je bij brand afhankelijk bent van de stadspompen kun je het blussen wel vergeten.
En nog weten we niet waarom die kuipen op de markt stonden was het mischien voor bakker troeven om zijn brood te kneden ( met zijn zweet voeten ) ?
Gerard, op deze foto is de steen het best te zien. Die was toen nog wat schoner dan op de latere foto’s. Mischien heeft dat wel iets te maken met de uitlaatgassen die er in 1850 nog niet waren………..
Ans,5 mails hier boven staat Appie onbekent.
Laot ik snel herstellen ,anders kriek ik trammelant met Appie,Wim is er neet meer.
Jan ,dat zeiden ze vólle ,wit veutjen halen,Appie Huisman is er neet meer,moar dan naam schot oe natuurlijk binnen,ik dacht an Appie Wolterink de broer van Frits oewen gewezen collega.
Appie …. (of appie huisman )
wij hadden vrogger ok zonne kru wagen moar den was zwat
door waan ok leu dee hadden ne kru wagen um un wit veutjen te haaln
Appie zonder naam,lees even de mails hier boven,Oldenkotjen was van1882,en dat maak ik oe neet wies.,verschil met ne 2e hands kruwagen moar 32jr good goan Appie.pS In het museum steat er nog ene van de voor olders van witten sies 1820.de lompen en n;knienenvel er nog op,er stondt ook n; hinneman op maor den heb ze er af gehaalt.
Jan, Loat oew niks wiesmaken,Willem was in 1850 nog neet ens geboren Vrogger had iederene zonne kruwagen,heb d´r vake genog in ´e zetten.Ut holt was donkerbroen.
Oja Jan ,hier steed Willem zienen kruiwagen 1850 good goan.Jan wat ze vrógger maakten was kwaliteit.
Johanna de wereld is groot,maar af en toe ook klein,dan kan deze agent van Grolle ,hij kwam Rekken nog wel eens een neef zijn, van deze agent uit Winterswijk, Oldenkotte,hij is voor circa 2 jr gestorven,ook een Rekkenaar,
zit het in de familie oldenkotte ,politieagenten.Nu nog weer wat,agent Oldenkotte heb ik verschillende keren
gesproken ivb sport,hij was circa 48 toen hij stierf,jammer dat ik er toen niet na gevraagd heb,maar toen was ik ook nog niet op de sib..
n.a.l.v.Kruiwagen Oldenkotte
De Schoonouders waren Karel Pieterse en Anna Dijkhuizen uit Leiden.Elisbeth had al een voor kind bij hun huwelijk.
De familie Oldenkotte kwam uit Oldenkotte in Duitsland over de grens bij Rekken,dat heb je goed,Bennie.
Mijn overgrootmoeder was Johanna Oldenkotte.
Johanna ,wat kast doe dat gauw op zúken, en ook nog helemaol good,Johanna Jij hebt toch ook Willem oldenkotjen Nog walle kent,Weet je toevallig wanneer hij is overleden 60ejaren denk ik.Hermanus Oldenkotte–Pieterse.dee familie Pieterse had de bijnaam dikke Bertha,In circa 1950 toen ik mij begon te intreseren voor bijnamen is mij dat bevestigd,het moet een fors en dik geslacht zijn geweest,En Koppelman staat daar bij haar geboorte plaats,of dochter vanArnoldes enz enz.gr Johanna.good goan.P,s,meende dat Oldenkotte veel in Rekken en omgeving voor komt.Je had in en vlak na de oorlog ook een agent in Grolle met deze naam,hij woonde toen Maliebaan.Over deze agent heb ik met iemand op de sib gesproken,en heb hem toen hele intresante dingen verteld.Maar dat blijft prive.
Was Willem Oldenkotte ,deze Willem Oldenkotte geb.1882
zoon van Hermanus Oldenkotte en Elisabeth Maria Pieterse.hij huwt 20-11-1905
met Catharina Hendrika Willemina Koppelman.
huwelijk ontbonden 20-11-1919,vraag voor Bennie !
Waren die kuipen niet bedoeld als watervoorraad voor de brandweer?
In weet niet precies wanneer het jöddenspuitje z’n intrede heeft gedaan.
Ik zie rechts voor de huizen amsterdammetjes staan zou in deze tijd ook niet mistaan ?
Jawel,links staat de kruiwagen van Willem Oldenkotte,De dochter van Jan Poelhuis woonde er,En bij die dochter zat Willem altijd zijn kruiwagen.Deze familie zijn allemaal de voorlppers van die namen die ik noemde,en die er omstreeks 1850 woonde waren de ouders van poelhuis.,,ja Willem was ook ooit getrouwd.
Hier is de pomp ook nog te zien,links van de vaten.
Waar voor die ronde kuipen bedoeld mischien drink bakken voor de paarden of begin van het terras van wissink ??