Meer foto’s uit dit albumDeze foto hoort bij het album Markt.
Bekijk het volledige albumGrote foto voor donateursVoor minimaal €20 per jaar kunt u donateur worden en grote foto’s bekijken.
Word donateur en bekijk grote foto’sInformatie over deze foto / video
- Fotocredit
- Collectie : Huub Hofstede
- Trefwoorden
- Markt : Afbeelding omstreeks 1744.
Trefwoord voorstellen
Ziet u iets op deze foto dat nog niet bij de trefwoorden staat? Geef één trefwoord of naam door. Na controle voegen wij het eventueel toe.
Auteursrecht
Deze foto mag niet zonder toestemming van de rechthebbende worden gebruikt, gepubliceerd of verspreid.
Redactie, wat zou het mooi zijn als de foto’s in chronologische volgorde in de map geplaatst zouden kunnen worden.
Nog even terugkomend op de verwarring tussen Ter Bucht en Ter Bogt, zie hierboven op 22-1-2011.
In de huwelijksakte van Leide van Dijck en Jacobus Spies (16 februari 1820, ze wonen in de stadsboerderij in de Notenboomstraat) treedt o.a. als getuige “Antonius ter Bucht, 69 jaar, tapper” op. Maar zijn handtekening luidt: “A ter bogt”. De verwarring bestond toen dus ook al. Maar Ter Bucht/Bogt kon tenminste schrijven, dat kon het bruidspaar toen niet.
Tja ik weet niet of het enkele vandalen waren. Volgens mij was het er maar één en die heeft goed gemikt. De steen is m.i. met kracht gegooid. Ik moet dit commentaar eigenlijk bij een opname van de Oude Calixtus zetten, maar goed, die staat ook op deze prent. Ben het met Huub eens dat dit een trieste zaak is.
Net als gisteravond, toen enkele vandalen een steen door een prachtig glas in lood raam hebben gegooid…..triest.
Zelfs de oude Grieken ergerden zich al aan de vandalistische jeugd. Niets nieuws onder de zon. En soms kunnen de volwassenen met een slokje op er ook wat van.
Vandalisme is van alle tijden. Op 6 juni 1690 werd door de stadsomroeper Willem Schulten omgeroepen “dat een ijder haer kinder sullen waerschouwen dat sij geen vuijlicheijt in den put op de marckt smijten of de olders sullen daervoor gestraft worden“.
Diezelfde dag was de put op de Markt weer eens leeggeschept. Dat zal de aanleiding wel geweest zijn. De omroeper kreeg 2 stuivers, een dubbeltje dus.
Er schijnt op internet tweedehands een exemplaar te worden aangeboden voor € 185,-
Dan moet je blij zijn dat je een exemplaar van dat boek in huis hebt. Er gaat niets boven een tastbaar boek.
De gedrukte Atlas is uitverkocht en het schijnt veel te duur te zijn die te gaan herdrukken.
Hoewel het alleen de uitgaven van het stadsbestuur betreffen, geven die oude stadsrekeningen wel een aardig beeld van het stadsleven rond de Markt.
Op 30 april 1665 is er, naar oude gewoonte, een Meiboom voor het stadhuis opgericht (nae oller gewoente een Meijboem voer Staedthuis gerichtet). Daar wordt een ton bier bij geschonken (voor 7 gulden).
Uit de volgende regel in de stadsrekening blijkt trouwens, dat de smid Penterman de stadspoorten repareerde: Er werden 10 stuivers betaald aan Garrit Penterman voor de reparatie van een slot aan de Lievelderpoort:
2 Meij Garrit Penterman vn een sloedt te repereren betalt aen de Levelde Poerte f – 10 –
In januari en februari waren de sloten van de Nieuwe Poort en de Beltrummerpoort al door Penterman onderhanden genomen.
Paul, ik denk dat het niet illigaal is om in de portefolio van “ligtenberg64” van de ISSUU-site rond te snuffelen zoals daar ook in te zien is “Groenlo in de 80-jarige oorlog” en “Kijk op de Linie” en “Frederik Hendrik verovert Groenlo” enz.
Is dat geen illegale copy? Boekhandel Wiegerink zal er in ieder geval niet blij mee zijn……of misschien wakkert het de verkoop juist wel aan?
Joop Hubers, op 21 januari jl. schreef je dat eigenlijk alle Grollenaren het boek “de vestingstad Grol in de kaart gekeken” zou moeten hebben. Dat is nu dus in zekere zin werkelijkheid geworden. Iedereen die over internet beschikt kan het boek digitaal doorbladeren.
Op deze manier komt het 18de eeuwse Grolle tot leven!
Mooi om de grote kleurenversie te zien van de zwartwit afbeelding hierboven!
Toen Jan de Beyer in 1743 langskwam, moeten de palen onder de lindeboom en rond de put er nog tamelijk netjes uitgezien hebben.
Volgens de stadsrekening is op 23 mei 1738 aan Garrit Nijenhuies en z’n knecht 15 stuivers betaald voor het verven van de lantarenpalen en het hout onder de lindeboom op de markt. Verdere kosten waren: 2 guldens voor vier kannen lijnolie (10 stuivers per kan), 1 gulden en 1 stuiver voor 7 pond loodwit, 12 stuivers voor 4 pond Engels bruin, en een nieuwe verfkwast van een dubbeltje.
Het jaar daarop is ’t holt aan de marcktputte aan de beurt. De verfkosten zijn steeds beduidend hoger dan de arbeidskosten: G. Nijenhuis ontvangt 12 stuivers voor het verven van het hout bij de put op de markt. De kosten voor olie en loodwit zijn in totaal 3 gulden en 5 stuivers.
Waggelwater kende ik nog niet, wel waggelkonte. Maar dat is denk ik wat je gaat doen als je teveel waggelwater hebt gedronken.
Het mooi aan het lezen van de stadsrekeningen is dat er namen in staan die heden ten dage nog in Groenlo voorkomen, heel interessant.
pardon: pagina 255
we kunnen deze plaat ook digitaal bekijken in de
Atlas van Groenlo op bladzijde 155.
Het doorkijkpaneel op de Markt zou dus niet van Jan de Beyer zijn maar van de latere gemeentesecretaris Hendrik Gabriēl van de Kraan?
De soldaten op dat paneel zien er Frans uit
Is de voorstelling op het doorkijkpaneel dus niet uit de 18de maar begin 19de eeuw? 1830?
Dat wagholder water was ook nog een soort medicijn.
Ik lees ergens dat “………drinkende somwijle een zoopjen jenever-water, anders wagholder water gezegd, op welke Look heeft gestaan en bij aldien zij , gelijk men zegt, met de gal gequelt zijn, zoo laten zijn gesloote wijnsteen gebruiken of laten ze op Bier of Wijn dat wat aan de suure kant werd, eenige stukjes ijser of staal doen ende na sulks een dag twee o drie gestaan heeft enkel glaasjes daarvan drinken……”
Had Bobby Aldenkamp een jaar of 30 geleden ook niet een dergelijk medicijn gefabriceerd?
Verder wagholder water dus
Dirk ik sta iedere keer weer versteld.
Wat een interessante
stadsrekening
is dit (met dank aan ovgroenlo.
Jan,ik heb wel eens genipt maar het is mij te sterk.
Joke net zo iets dus als nu de Bessen jenever maar dan iets sterker !
Klopt Dirk, Wacholdersnaps,Gin en Genever,de bessen geven de alcohol een bijzonder aroma.
Erik, de arbeiders in de put op de Markt kregen het ook, dus waggelwoater zal wel Algemeen Beschaafd Oud-Grolsch voor jenever zijn, zoals Joke veronderstelt.
In het Duits heb je ook Wacholder Wasser.
Dirk, ik denk dat het een drankje is dat weggeven wordt als het hoogste punt van een bouwwerk bereikt is.
Dirk Wagholder zijn Jeneverbessen,dus het zal wel een borreltje geweest zijn.
Wat dat “wagholder water” precies was, dat weet ik niet. Af en toe wordt het ook anders geschreven, dan krijgen de timmerlieden die bijvoorbeeld aan de watermolen werken, voor een halve stuiver “waggelwater”.
Het is vast geen bier. Overigens komt Peter Cuyper regelmatig voor in de stadsrekeningen, voor de leveringen van kannen bier (dat kost anderhalve stuiver per kan, in 1738).
De lindeboom op de Markt had natuurlijk wel onderhoud nodig. Dat blijkt o.a. uit de stadsrekeningen (te vinden op de site van de Oudheidkundige Vereniging):
Op 30 april 1728 wordt betaald aan Hendrick van Laar ses stuiver voor ’t leijden van den lindeboom op de Markt .
En ook nog 4 stuivers voor de bandels in den lindeboom aan Storteler
Blijkbaar is het een gebruikelijk tarief van 10 stuivers, want op17 juni 1729 krijgt Geert Arinck 10 stuiver voor ’t leiden van den lindeboom op de Marckt. En op 24 juli 1742 worden 10 stuivers aen Garrit Idinck betaelt voor ’t leijden van de lindeboom op de markt
De openbare verlichting kost ook wat: 4 stuivers worden op 21 januari 1730 betaald aan Mattijes Tanck voor macken van de pieppe van de lamppe in de lanteren an de Marckt.
En de waterput vereist onderhoud op 16 juli 1733: de marcktsputten uijt laeten slaan vier man een halven dag daaraan gearbeijt elck 5 stuiver. Dat was dus een gulden in totaal. Maar vergeet de bijkomende kosten niet: 4 stuivers voor ’t wegvaeren van twee karre dreck uijt de putte.En de arbeijders in de putte drinken ook nog wagholder waeter voor een halve stuiver persoon. >.
Maar het is niet alleen maar prettig op de Markt. Op 9 november 1727 betaalt het stadsbestuur geld hiervoor: het gat op de Markt toe laeten maken, daar de paal ingestaan heeft, daar Janne Doormans aan gegeselt is.
Eric en Bernard, zouden jullie dan ook contact willen opnemen met Nico? Hij moet er speciaal voor uit Italie komen.
Dat is mooi Bernard. Ik kijk er naar uit!
Huub en Ans,
een vervolg op vorig jaar komt er zeker.
Er moet nog een datum geprikt worden, Erik heeft al een voorstel gedaan maar ik moet nog één, en ander met hem kortsluiten.
TIP:
SIB iedere dag in de gaten houden
Jan de Beyer maakte naast Engelenhuizen ook nog een tekening van de oude Calixtus. Meer dan 3 tekeningen heeft hij schijnbaar van Grol niet gemaakt?
Vemer blz 52:
1743 en 1744:
De hoogst bekwame Jean de Beyer maakt van diverse plekjes in Groenlo prachtige kopergravures, die een getrouw beeld geven van de prachtige gebouwen in de binnenstad. Hij signeert zijn tekeningen met ,,ad vivum lineavit” hetgeen betekent ,,getekend naar het beeld wat ik hier voor mij zie”.
En als jullie nog meer namen willen van Groenlose burgers uit de 16de eeuw dan kun je in “Archief” 1965 nalezen .
“Een oud register van de banken in de oude St.Calixtuskerk te Groenlo”
Mr.H.J Steenbergen blz 126
Daar worden namen genoemd van de eigenaren van de kerkbanken in deze kerk.
oa. Hendrick te Bucht,Herman Haelinck,Harmen Walderbus Jan ten Niehuiss,Elske Schurinck,Wanner Knippinck,Tonnis van Raeij,
Huub, wat het SIB-feestje betreft:
Bijna een jaar geleden maakte een groep SIBBERS onder leiding van Erik Mentink en Bernard Bonenkamp een wandeling in en rond onze veste.
Foto’s ervan zijn hier op scherpinbeeld te vinden.
De leden van de redactie, Marcel en Andre liepen ook mee, maar helaas moesten we de wandeling halverwege afbreken wegens kou en hevige regenbuien.
Persoonlijk ben ik er voor om die wandeling een keer samen voort te zetten , maar dan in het voorjaar of de zomer.
Mirjam, zoals je ziet gaan onze gesprekken gewoon door.
Dirk heeft zich verdiept in de logementhouders of tappersfamilies aan de “postkantoor”zijde van de Markt.
De namen ter Bogt, te Bulte en Rooks komt je nu ook nog steeds tegen in groenlo.
Johanna stuurde me enige documenten en foto’s van gerichtsplekken.
Bedankt daarvoor!
Sorry Ans, ik was een paar dagen niet op de site geweest maar je hebt helemaal gelijk, mijn vragen zijn helemaal beantwoord bedankt allemaal.
Bij het onderzoek naar de herberg aan de Markt was het lastig, dat ik zowel een Antonij ter Bogt als een Antonius ter Bucht tegenkwam, ongeveer even oud, allebei tapper. Ter Bucht woonde op nummer 81. Ter Bogt wordt genoemd als een buurman van nummer 79, het huis dat links net niet zichtbaar op deze afbeelding aan de Markt stond, hij is ook een buurman van wolspinner Te Bulte op nummer 82. In 1812 wordt Anthonij ter Bogt logementhouder genoemd.
Zijn dit dezelfde personen? Misschien wel, misschien niet, ook al lijken de namen op elkaar en zijn ze allebei met een mevrouw Rooks getrouwd. Helaas zijn de genoemde leeftijden zijn vaak net niet hetzelfde.
Maar toch: Waarschijnlijk werd “ter Bucht” ook als “ter Bogt” geschreven. In 1796 trouwde een zoon van bovengenoemd echtpaar Bartholomeus ter Bucht en Gertrudis Doppen voor pastoor Aleman: Jan ter Bogt, oud 32 jaaren, geboortig en woonagtig binnen deese stad, zoon van wijlen Bartus ter Bogt en Geertruid Doppen.
Ans,Een gerechtslinde is een lindeboom waaronder bij de Germanen recht werd gesproken.De boom was meestal in de dorpskern gelegen,en werd hier speciaal voor aangeplant.dit gebruik kunnen we nog tot in de middeleeuwen terug vinden.
Weet iemand overigens wat een “gerichtslinde”was?
Hallo Mirjam, ik dacht dat je vraag zo langzamerhand wel uitgebreid is beantwoord.
En als je dan inderdaad “ de vestingstad Grol in de kaart gekeken” blz.255 er bij neemt zie je inderdaad dat voor de deur van het logement twee mensen staan, buiten het hek bij een voerbak twee heren te paard en nog een hond, een echtpaat dat uit de Mattelierstraat (toen nog Lievelderstraat? ) komt wandelen, bij het gemeentehuis drie mannen die met elkaar staan te praten met een hondje en nog een vrouw bij de put, kortom, er is een heleboel te zien op deze pentekening in O.I. inkt 6,9 x 9,8 cm van de kunstenaar J. de Bijer.
Het origineel ligt in het Rijksbureau voor kunsthistorische documentatie in den Haag
De Beyer tekende ook Engelenhuizen. Heeft hij nog meer tekeningen over Grol gemaakt?
In “De vestingstad Grol, in de kaart gekeken” van Joep van der Pluijm (een boek dat eigenlijk alle Grollenaren zou moeten hebben) zijn van de bovenstaande prent maar liefst vier variaties afgebeeld in een zeer hoge resolutie. Hier op zijn interessante details te zien. De afgebeelde prent is een ingekleurde pentekening uit 1744 naar een tekening uit augustus 1743 toen Jan de Beijer hier in Groenlo was.
Op 16 december 1742 trouwden Lambert ter Bucht, zoon van wijlen Lambert ter Bucht en Geertruijt Doppen, jongedochter van Jan Doppen, beiden uit Groenlo. Hadden zij toen een herberg aan de Markt? Een jaar na hun trouwen kwam de tekenaar Jan de Beijer langs in Groenlo.
(Bron: trouwboek Nederduits Gereformeerde Gemeente Groenlo)
Wie in 1743 in deze huizen woonden, weet ik niet. Ik kan wel een poging wagen om het “terras” en de paardenvoerbak links op deze prent te verklaren.
Links zie je, tot aan de Schoolstraat, drie huizen. In de Franse tijd, rond 1811, hadden deze huizen de nummers 80, 81 en 82.
Op nummer 81 overleed op 12 juni 1826 de tapper Antonius ter Bucht. Hij was toen 75 jaar. Zijn meer dan 30 jaar jongere weduwe Wilhelmina Rooks hertrouwt binnen een jaar met Henricus Egbertus Antinck. Deze staat in 1832 in het kadaster als eigenaar van dit adres geregistreerd als kastelein. Wilhelmina’s beroep is logementhoudster. Rond 1826-1832 was dit huis dus een herberg.
Wellicht hadden de ouders van Antonius ter Bucht op dezelfde plaats een herberg. Dat was dan rond 1750. In dat geval zien we links op deze afbeelding de herberg van Bartholomeus ter Bucht en Gertrudis Doppen.
tijd voor een sibfeestje..of doen we dat bij foto 5000
Ja Huub, en 1.900.677 keer bekeken
en 29711 reacties.
Andre, bedankt voor de wijziging.
Ans ,ik meende zoiets maar ik zie en lees zoveel ,dat ik het allemaal niet meer zeker weet.In elk geval deze boom lijkt van opbouw erg veel op de boom van het schilderij Dat in het Stadhuis hangt volgens
Adriaan Buter in zijn boek “In de stad van Grol”In dit boek staan alle twee afbeeldingen .
Dirk, dat schilderij heb ik ook aan de redactie gestuurd, althans een afbeelding daarvan. P.s zag dat de 4000 foto’s gepasseerd zijn, is hier nog even bij stil gestaan?
Mirjam dat zie je denk ik goed. Links waren enkele horecagelegenheden met een terras. Dirk weet wel welke logementhouder daar woonde toen deze prent ontstond. Het staat wel ergens te lezen op SIB, maar waar? Ik denk bij de oudste foto’s van de markt.
Johanna bedoel je dat er een afbeelding is van het omhakken van de vrijheidsboom?
Ik heb een grotere en scherpere versie naar de redactie verstuurd
Als ik de linkerkant sterk vergroot meen ik Ruiters ter Paard te zien ?
Johanna ik dacht ook al Afbeelding 1744 en de Revolutie 1795 groeten Jan
Ans ,dit kan niet de Vrijheidsboom zijn,deze afbeelding is van voor de revolutie,in Groenlo is vm De vrijheidsboom omgehakt en daar is ook een afbeelding van,als ik het goed heb.
Het lijkt wel of er feest is onder een soort luifels aan de linkerkant, of zie ik dat niet goed
Martie, bu’j no zo noffelig da’j de leasbrille neet könt vinden…
Het verschil tussen die 2 afbeeldingen is o.a. dat de stadsput vervangen is door een stadspomp.
Het is een prent van Jan de Beijer (1703-1780), die veel rondtrok door het oosten van Nederland en bekend is om de vele stadsgezichten die hij dan maakte.
Er is ook schilderij in kleur bekend van de Markt, gezien vanuit vrijwel hetzelfde standpunt, maar die is waarschijnlijk rond 1830 gemaakt door de latere gemeentesecretaris Hendrik Gabriel van der Kraan.
In het stadsmuseum hangt ook een mooie afbeelding van de marakt in de Franse tijd.
Ik weet uit mijn hoofd niet of het dezelfde voorstelling is.
Een vrijheidsboom of vrijheidspaal is een boom of houten paal die symbool staat voor vrijheid en democratie. De vrijheidsboom was een veelgebruikt symbool van de vernieuwde maatschappij die bewerkstelligd werd door de Franse Revolutie. Ook stond het symbool voor vergelijkbare omwentelingen in andere landen, zoals de Bataafse Republiek in Nederland.
In Nederland werden op veel plaatsen vrijheidsbomen geplant door de Patriotten na het uitroepen van de Bataafse Republiek in 1795
Ik neem aan dat die geleide lindeboom nog uit de Franse tijd dateert.>BR>
Martie, even ter info: dit is de ware grote van de ingezonden afbeelding, de tekst onder de afbeelding is aangepast. Mvrg André
Beste redactie, bij het onderschrift schrijft u dat het een opname betreft, maar dat klopt niet, het is een afbeelding, die overigens wel zeer klein staat afgebeeld.
Jan, dat is een geleide Lindeboom. Nu staat er bijna op dezelfde plek ook een Linde boom, maar die is niet geleidt.
Wat staat daar rechts op de markt het lijkt wel een Prieeltje of is het een hooiberg ?