Meer foto’s uit dit albumDeze foto hoort bij het album Geschiedenis Synagoge.
Bekijk het volledige albumGrote foto voor donateursVoor minimaal €20 per jaar kunt u donateur worden en grote foto’s bekijken.
Word donateur en bekijk grote foto’sInformatie over deze foto / video
- Fotocredit
- Collectie : Willy Lansink
- Trefwoorden
- geschiedenis synagoge,geschiedenis,synagoge,schoolstraat,barakkenplaats
Trefwoord voorstellen
Ziet u iets op deze foto dat nog niet bij de trefwoorden staat? Geef één trefwoord of naam door. Na controle voegen wij het eventueel toe.
Auteursrecht
Deze foto mag niet zonder toestemming van de rechthebbende worden gebruikt, gepubliceerd of verspreid.
Ans als je van de storm terug komt lees dan proatstool mvg
Klopt Ans ,die foto staat bij ECAL.Eli Mogendorff met dochter Liesje en Bernhard Luttinkholt bij de boerderij(frankbaas) in Beltrum
Dat klopt Ans, wij hebben die foto in de presentatie geplaatst en er later weer uitgehaald.
Eli Mogendorff, die zonder toestemming van zijn ouders, de notaris moest er aan te pas komen, getrouwd is met een meisje ten Broeke, had inderdaad een dochter Liesje. Hij staat met haar op de foto bij de stormramp in Beltrum. Ik geloof dat ik die foto van Eli Mogendorff met dochter Liesje gezien heb op de beeldbank van het stadsmuseum.
Maria,ik heb het een beetje verkeerd geschreven,Mijn Moeder bedoeld er was ook een meisje van Mogendorff iets jonger dan zij,Moeder is van 1919 en die woonde in de Nieuwstraat ,vanmorgen vertelde ze ook nog haar naam,Liesje Mogendorff,en die was getrouwd met een collega van mijn Vader werkten beide bij Luxor Hr Heuf .voornaam is ze ook even vergeten Volgens haar woonden ze in de buurt van Varsseveld.Ze waren nog op de receptie van mijn ouders.Maar dit heeft dus niets met Miep Mogendorff te maken.
Hallo Joke, ik volg je naspeuringen gespannen. Zie je mail,
Ans
Ja, dat klopt. Jo Barneveld-Straks. Zij is later naar Zwijndrecht verhuisd. De rest van de zin kan ik niet volgen. Zou je dat nog even willen toelichten? Jo Straks correspondeerde met Miep Mogendorff, een klasgenootje. Miep is omgekomen in Sobibor.
Maria ,De Jo die je zoekt is Jo Straks uit Winterswijk,en wie van de meisjes Mogendorff uit de Nieuwstraat zij was getrouwd met de Hr Heuf,hij draaide films in het Luxor theater in Winterswijk
Op Beltrumsestraat deel 4 de 5de foto is de inham tussen beide panden te zien.
Vandaag kreeg ik informatie dat de familie Mogendorff, vader en moeder en de kinderen Netty, Hans, Miep en Elly gewoond zouden kunnen hebben in de Beltrumsestraat. Ingang woning in inham tussen pand Gunnewijk en Edwin Pierik. We hebben inmiddels copieën van brieven in ons bezit van Miep Mogendorff aan haar schoolvriendinnetje in Winterswijk. In een brief staat ‘ons assurantiekantoor is beslag is genomen’ en in een andere brief ‘het huis in Groenlo, zaak, tuin en land is ons afge nomen’. Het gaat om de datum: 17-11-1941. Dat kan wel kloppen want vanaf augustus 1941 begon begon men ermee dat joden hun geld en banktegoeden moesten inleveren en dit werd langzamerhand uitgebreid naar andere eigendommen. De familie is januari 1940 naar Rijswijk vertrokken. Waarom is niet duidelijk. Daar wordt in de brieven niets over verteld. Ik weet ook nog niet wat de familie Mogendorff voor zaak had in Rijswijk. In stukken hebben we gevonden dat Maurits Mogendorff in Groenlo huidenbereider of handelaar was.
ANS, MARTIE ;het museum zal voor jullie wel bekent zijn ;maar toch;Met twee bekende families gesproken uit het verzet [jonge genaratie],en met een mevrouw die bestuurslid is van het oorlogsmuseum Aalten,,Ze vertellen mij het volgende.De oude genartatie is overleden en hebben hun ervaringen, bevindingen,hoe ze onderduikers hebben geholpen, enz enz;daar alle gevevens bekent zijn bij het oorlogsmuseum,en heel veel informatie,Zoal je in de Gelderlander kunt lezen is Mevr; Brethouder directeur,het museum is te berijken volgens mevrouw.; Vrijdag is er een gesprek met de directeur
mevrouw Brethouwer.bij deze Mvg.
@ Ans Inderdaad een kantoor zeker tot 1952 . . . Ik heb een mail naar je gestuurd en daar staat ook iets er van vermeld.
Bennie Z,vanmorgen was ik in de tuin aan het op ruimen en dacht aan jou.Hoe vaak lees ik niet ;ben er enkele maanden weken weekje tussen uit,hoe zit dat eigenlijk,heb je de staats loterij gewonnen of zat je de laatste jaren in het onderwijs,nu is dit wel een prive vraag dus je hoeft het niet te vertellen,maar veel sibbers zijn wel niewwsgierig.Ie weet wal ho dat in Grolle en oaveral is;Waor deut den dat van.,ie leest neet anders of hé geet weer noar de zunne Mvg Bennie.Br;
Nu lees ik net dat Aalten een nieuw vrijheidsmuseum krijgt.
Uit de brieven van Miep en Elly Mogendorff begreep ik dat Meyer Maurits Mogendorff een assurantiekantoot bezat. Dat is hem afgenomen. Zou hij een dergelijk kantoor in Groenlo ook bezeten hebben?
@ Ans bedankt we gaan eens even luistren.
Beste allemaal,
Hierbij deel ik jullie mee dat het hele gesprek van Joke Plume dat opgenomen is door Omroep Gelderland hier op de site te beluisteren is.
Ga naar het menu naar audio/video
daar staat het bovenaan. Goede kwaliteit. Duurt wel even voor het opstart. ik heb het al twee keer beluisterd.
Hallo Martie ,Ans vraagt naar
te Gussinklo,jij wildt wat anders weten kan je zeggen Martie mijn oud buurman [onderwijzer ] nu woonende in Aalten weet veel heel veel over het jodendom daar hij daar in zit.Martie vast heb je van hem gehoort en hij is een geweldiig persoon Hans de Graaf.Kan je veel vertellen.
Bennie, het gaat er om om het adres in Groenlo van de familie Meyer Maurits Mogendorff te achterhalen voordat ze naar Zwijndrecht verhuisden in januari 1940. Het gezin bestond uit Meyer Maurits, zijn vrouw Suze en de kinderen Jeanette, Hans, Miep en Ellij. Nogmaals, waar woonden zij in Groenlo voordat zij verhuisden naar Zwijndrecht?
Ans Te Gussinklo is een hele grote en bekende naam in Aalten.En denk ook wel dat deze faml;bedoeld wordt.Daar ik in Aalten heb gewerkt sociteit en er velen van deze naam ken ;heb ik gebelt en hoor dan meer,traks ,wel weet ik al dat ze in Dale bij Aalten de faml veel onderduikers hadden,maar zal je mailen circa 6uur indien Martie stepfan het liever niet op de sib hebben,plaats ik het nieten jij ziet dan maar wat je er mee doet.
1941
In de eerste brief van 21 april 194- schrijven Miep en Elly een brief aan een zekere “Jo” . Alles wat ze vertellen klink onschuldig en leuk, het gaat over huiswerk, de cijfers op school , het strand van Scheveningen en de wandelclub van Hans Mogendorff. Ze vertellen ook nog dat ze in de grote vakantie waarschijnlijk naar Groenlo gaan. Miep vraagt ook nog naar het adres van Gerrit te Gussinklo. Wie zou dat zijn?
Martie en Rouwmaat en Stephan Damman hebben dinsdag in het archief in Doetinchem een serie brieven gevonden die Miep Mogendorff vanuit Rijswijk aan vriendinnetjes en bekenden in Winterswijk en Groenlo schreef.
Echte meisjesbrieven. Met de kennis van nu zou je roepen: “Miep, kijk toch achter je, er schuilt gevaar”, maat hoe groot dat gevaar was hebben ze toen niet in geschat.
Zelfs degenen die er in Groenlo bij stonden te kijken als Joodse mensen op de Markt met hun koffertjes klaar stonden om naar een ”werkkamp” te gaan hadden er geen enkel idee van dat ze in werkelijkheid naar een concentratiekamp gingen om vergast te worden, zeker de oudere mensen niet. De mensen van Mogendorff in de Nieuwstraat zeiden nog tegen de buren” “Wi’j bunt toch vuls t old um te warken, wi’j bunt der zo weer”.
Tussen de regels door staat ergens in een brief van Miep te lezen te lezen dat ze haar vader “de zaak afgenomen hebben”, maar welke zaak?
Met toestemming van Martie en Stephan zal ik die brief naar scherpinbeeld sturen.
Beste mensen, Ik verzamel inderdaad materiaal voor een boek over de joodse geschiedenis van Grolle. Er is al veel boven water. Dit is ook een van de doelen van dit onderdeel van SIB Jöddengang. Of het boek zo gaat heten weet ik nog niet, maar het is een mooie titel zondermeer. Het woord is niet door mij bedacht trouwens. Diane Huijskes-Blanken kwam daar mee. Het boek vraagt veel onderzoek. En zoals dat altijd gaat, net als je de juiste informatie denkt te hebben, gooit een ander gegeven weer roet in het eten. Daarom moet je veel geduld hebben en doorgaan tot je zeker weet dat je de juiste informatie hebt. Dat kost tijd, tijd.Het is geen kwestie van maanden, maar langer. Maar misschien gaat het ook wel sneller. Ik heb veel hulp van alle kanten en daar ben ik heel blij mee. Dus ga alsjeblieft allemaal door met reageren. De volgende vraag is al eens gesteld maar nog maar eens: Wie van jullie weet bijvoorbeeld waar de familie Mogendorff heeft gewoond: Meijer Maurits Mogendorff en Suze Mogendorff-Mogendorff en de kinderen Jeanette (Netty) , Hans, Miep en Elly. Ze zijn januari 1940 naar Rijswijk verhuisd. Er is sprake van dat ze in de Lievelderstraat hebben gewoond? Het hele gezin is in Groenlo geboren. Ze staan ook allemaal op het digitale Joods Historisch Monument. Jeanette met foto. Anny Konings, van de drogisterij, herkende haar ook van de foto. Ze staat ook als kleuter op een foto. Ze had bij Anny in dat klasje gezeten bij zuster Modesta. Maar Anny heeft heel lang in haar geheugen gegraven, maar nee. Ze komt er niet op. Martie was zo vriendelijk in het streekarchivaat te zoeken naar de brieven van Miep aan haar vriendin in Winterswijk. Ook daar is geen verwizjing naar een adres te vinden. Nogmaals hartelijk dank voor jullie medewerking.
Bedankt Fred, alle informatie is welkom.
Hallo Fred,
Maria Monasso is bezig met verzamelen van gegevens over de geschiedenis van de joden in Groenlo voor een op den duur te publiceren boekwerk en zal vast gebaat zijn met deze gegevens. Probeer je het materiaal op te sporen? b.v.d.
Hallo ans.
Er zijn bij de fam. Heijmans enkele mensen geweest die het hele verhaal op schrift hebben gezet, vraag me niet wie dat waren maar daar kan ik wel achterkomen .
We hebben nog regelmatig contakt met de fam . wanneer ik meer weet zal ik het vertellen.
Dit verstag is gemaakt omdat het niet verloren mag gaan.
fred of fons welk document bedoel je?
Helamaal juist F.N. kijk eventueel ook eens op
herdenken en gedenken
De geschiedenis van de synagoge in Groenlo.
In de geschiedenis over Groenlo wordt al over de joodse Synagoge gesproken in het jaar 1809. In het begin van de jaren 1800 huurde de joodse gemeente een kamer in Groenlo in de notenboomstraat waar nu Gerard Hoffman woont en gebruikte die als Synagoge.Later werd er een Synagoge gebouwd en die werd in 1822 ingewijd door de opper Rabijn uit Zwolle. In 1922 werd het 100 jarig bestaan gevierd.
Vlak voor het uitbreken van de oorlog , toen het duitse antisemitisme steeds duidelijker naar buiten kwam, wist de heer Heijmans het kerkzilver en de koperen kaarsenkronen uit de Synagoge in veiligheid te brengen, zodat dat allemaal nog bewaard is gebleven.
Tijdens de oorjog werden de meeste joden opgepakt tijdens razzia’s, en werden weggevoerd naar consentratie kampen.
Ruim 50 joodse inwoners van Groenlo werden om het leven gebracht. Na de oorlog keerden 22 overlevenden terug naar Groenlo.
Ze hebben zich toen aangesloten bij de joodse gemeente van Borculo in 1951 is deze Synagoge verkocht en werd het omgebouwd tot 3 wonigen aan de andere kant van het gebouw zit sinds enkele jaren weer de officiele gedenksteen van de joodse gemeente van Groenlo, enkel maanden terug is de laatste joodse inwoner van Groenlo die de oorlog heeft meegemaakt.
Het hele verhaal over de oorlog die de joodse gemeenschap van Groenlo heeft meegemaakt is een documentere gemaakt en ligt in een archier opgeslagen.
achter het hek bevond zich dus een klein “voorhofje”of “voorpleintje”, dan kwam je bij de MIkwe.
Mooi verteld Ans!
Ja, want de openbare school die vroeger op de plaats stond achter het pand waar later het postkantoor was, stond er al vóór de synagoge in 1822. gebouwd werd.
Het was dus al lang Schoolsteeg (zie andere foto’s die ook in deze map Jöddengang zullen verschijnen) voordat de synagoge met mikwe en Jöddenshooltje gebouwd werden.
Later noemden de joden dit steegje Sjoelsteeg.
Ik heb een foto ingezonden van de Schoolsteeg als ansichtkaart. Die is genomen vanaf de Markt.
Misschien wil André hem plaatsen, dan wordt het duidelijk.
Links zie je een muurtje met een hek er op. Daar achter bevond zich de oude school.
Ik zal nog even op de kadastrale kaart van 1832 kijken. Ja, hij staat er op perceel 199: Huis, school en erf! Het straatje wordt genoemd als School Steegje, Op perceel 170 wordt de Jodenkerk genoemd.
Met de mikwe wordt overigens het badhuis bedoeld. Er waren allerlei regels voor verplicht baden in de mikwe.
Het `mikwe` is Nederlands-Jiddisch (Hebreeuws:מִקְוָה of “Mikwa”, mv. mikwa’ot of mikwes) en betekent letterlijk ‘levendig water’ en is een belangrijk reinigingsritueel in het Jodendom. Het doel is hierbij niet slechts de hygiëne, maar ook de spirituele reinheid.
In de Middeleeuwen stierf slechts 5 % van de Joden aan de “Zwarte Dood”, terwijl de christenbevolking van Europa gedecimeerd werd.
Dat had te maken met de “reinheidwetten”uit het boek Leviticus. Christenen begrepen dit niet en dachten dat de joden hun putten vergiftigd hadden.
Pogroms volgden.
Nog even voor de goede volgorde: vanaf de Barakkenplaats: synagoge, badhuisje, schooltje voor de godsdienstleraar en pupillen.
In de synagoge zitten nu 3 woningen en in het badhuisje 1.
Sjoel, Schule, school en de Synagoge stond aan de …… Schoolstraat?
De kerk van de Joden is de synagoge die in de volksmond ‘sjoel’ wordt genoemd, wat een Jiddisch woord is, het is namelijk afgeleid van ‘Schule’.
In de sjoel komen Joden bijeen om te bidden en te gedenken. Voor Joden en niet-joden is de sjoel toegankelijk zodat je kunt praten over het geloof, de Joodse tradities, de oorlog en Israël, het beloofde land.
Ja Jan, dit was de ingang van de Synagoge .
Synagoge
Joods gebedshuis, ook wel Sjoel genoemd. Synagoge is een grieks woord, dat samenkomen betekent.
Loodgieter kaak vroeg eens aan Mogendorff: wat steet der op den steen? boaven de deure? Waarop Mogendorff zei: “hier zullen de rechtvaardigen binnengaan”. Waarop Kaak weer zei: Moar waor goat ie leu dan hen?”
Alle gekheid op een stokje.
Op de gevelsteen staat in het Hebreeuws een tekst uit het boek Numeri:
“hoe lieflijk zijn uwe tentjes Jacob en Uwe veldhutjes Israel”. Dit is een zegenspreuk waarover later meer.
De ingang van de Synagoge in de Schoolstraat ?