Dit krantenknipsel uit het Joodsche Weekblad van 2 januari 1942 gaat over David Fortuijn, voorganger van de Joodse gemeente in Groenlo, die de choweir-titel ontving. Lees verder
Informatie over deze foto – sluiten
- Fotocredit
- Collectie : Dirk van der Meer
- Collectie
- Dirk van der Meer
- Jaar
- 1942
- Afgebeeld op de foto
- Op de foto is een krantenbericht uit het Joodsche Weekblad van 2 januari 1942 te zien. Het bericht heeft als kop: “De heer D. Fortuin met den choweirtitel onderscheiden” en meldt dat D. Fortuijn, voorganger van de Joodse gemeente in Groenlo, van de scheidende opperrabbijn van Gelderland, J. Vredenburg, de choweir-titel ontving. In de tekst wordt zijn inzet voor het Joodse leven in Groenlo genoemd. Onderaan staat dat Fortuijn op dat moment 42 jaar als voorganger werkzaam was, waarvan 38 jaar in Groenlo.
- Samenvatting reacties
- In de reacties is de datering verduidelijkt: het gaat om een bericht van 2 januari 1942; een eerdere aanduiding als foto uit 1941 moest worden verwijderd. De choweir-titel wordt toegelicht als een hoge Joodse onderscheiding. Ook wordt vermeld dat het Joodsche Weekblad tijdens de bezetting onder controle van de bezetter stond en werd uitgegeven door de Joodse Raad. David Fortuijn, geboren in Nijkerk op 11 januari 1878, en zijn echtgenote Betty Fortuijn-Wormser, geboren in Bendorf op 9 mei 1881, werden later gedeporteerd en zijn op 9 juli 1943 in Sobibor vermoord. Als adres wordt A 195a in Groenlo genoemd, in de omgeving van de hoek Kerkstraat/Lepelstraat.
- Trefwoorden
- Groenlo, Joodsche Weekblad, Joodse Weekblad, krantenbericht, krantenknipsel, David Fortuijn, D. Fortuijn, Betty Fortuijn-Wormser, Joodse gemeente, choweir, opperrabbijn, J. Vredenburg, Joodse Raad, Tweede Wereldoorlog, bezetting, deportatie, Sobibor, Kerkstraat, Lepelstraat, berichten
Trefwoord voorstellen
Ziet u iets op deze foto dat nog niet bij de trefwoorden staat? Geef één trefwoord of naam door. Na controle voegen wij het eventueel toe.
Auteursrecht
Deze foto mag niet zonder toestemming van de rechthebbende worden gebruikt, gepubliceerd of verspreid.
Meer foto’s uit dit albumDeze foto hoort bij het album Berichten in het Joodsche Weekblad.
Bekijk het volledige albumGrote foto voor donateursVoor minimaal €20 per jaar kunt u donateur worden en grote foto’s bekijken.
Word donateur en bekijk grote foto’s📍 Herkent u deze plek? Wijs hem aan op de kaart
Wijs de plek aan op de kaart. Uw voorstel verschijnt pas nadat de redactie het heeft goedgekeurd.
Ans, dat ga ik zeker doen. Een prachtig postuum eerbetoon.
commentaar 6 van boven af klopt met onze bevindingen. Als je de Joddengang loopt wordt er veel duidelijk.
Pastor Escher bezit nog enkele stukken van Leentje Groot Bruinderink zaliger die zij van de buren in bewaring had gekregen, waaronder een Menora.
Deze Menora hebben wij (Willy) tijdens de Joddengang lezingen geleend en op de maquette van Groenlo gezet, daar waar de synagoge is. Wij ( de technische dienst van het stadsmuseum) hadden mini-stolpersteentjes gemaakt en op “straat”voor de joodse huizen gelegd. Tijdens de PowerPointPresentaties hebben we waxinelichtjes gebrand op die plaatsen. Een adres was buiten de binnenstad, namelijk aan de Stationslaan.
Op aanvraag houden wij voor groepn met minimaal 10 personen een lezing, tentoonstelling en/of rondwandeleing door Groenlo ( de zogenaamde Joddengang).
commentaar van boven af. Martie, dat klopt met onze bevindingen.
Kleine verwarring: we hebben het niet over de Kerkhofsteeg maar over de hoek Kerkstraat/Lepelstraat.
De choweir-titel is een hoge Joodse onderscheiding.
Het woord choweir is hetzelfde als gabber, dat maatje of vriend betekent.
Waar komt gabber vandaan? >BR>Net als veel andere Bargoense woorden gaat het via het Jiddische choweir, dat eveneens ‘kameraad’ of ‘maatje’ betekent, terug op het Hebreeuwse chawwer, met als betekenis ‘collega, partner, metgezel’.
Jiddische en Hebreeuwse woorden kwamen vaak vervormd in Nederlands terecht, en gabber is hierop geen uitzondering.
Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw komen we het onder meer tegen in de vormen cabber, chabber, gabbert, gavver en zelfs als gibber.
In het Bargoens is gabber in 1858 voor het eerst opgetekend, in een woordenlijst van een strafadvocaat. In de letterkunde dook het pas vijftig jaar later voor het eerst op; Jan Feith gebruikte het als een van de eersten.
Gabber is vaker gekoppeld aan andere woorden. Zo heb je de bloedgabber voor de extra goede vriend (de bloedbroeder), de kroeggabber voor de kroegmaat en gabbertaal is vaak gebruikt voor de taal van de dieven, het Bargoens. Er bestaat zelfs een boekje over het Bargoens getiteld De gabbertaal. Dit werd in 1937 samengesteld door E.G. van Bolhuis.
Gerrit moi,jKerkhofsteeg meende dat deze was achter da synagoge,je weet wel dat straatje van je vaders [bedrijf] richting Ulo .En daar lig ook een kerkhof aan.Wie weet is deze kerkhof wel geruimt ben daar jaren niet geweest.
Bennie en Gerrit, de Kerkhofsteeg is weer in ere hersteld, dit is nu de ingang bij juwelier Simons van de Mattelierstraat naar de Wheme.
André, bedankt. Ik snap ‘m!
Bennie, heeft je vraag te maken met bovenstaand artikel? Kerhofsteeg was tussen het Wapen van Gelderland en Terbogt, zijstraat van de Mattelierstraat.
Martie, foto gemaakt in het jaar heeft als functie om in de database van scherpinbeeld te zoeken op jaartal. Bij een artikel staat dit natuurlijk een beetje raar. Mvrg André
Martie ,de kerkhofsteeg waar was deze ook weer.Schuur en J R Froeling A 405.
Leentje Br haar overbuurman was bij de vernummerink Marijnusse A195 a
Theo 100% juist naast Jan Notten
Moi,j Martie a 195 weduwe Op den akker Lepelstraat; Faml;Groot Btuinderinik Kerkstraat A 207.Mvg
Hoi Martie,Leentje woonde t.o De Pauw in de kerkstraat naast City Centrum,volgens mij samen met haar broer.
Even een antwoord op mijn eigen vraag. Altijd handig! A195 was volgens het omnummerregister 1956 van Bennie Brockötter in de Lepelstraat ter hoogte waar nu De Pauw is. Ans, klopt dit met jullie bevindingen?
Ans, even voor de duidelijkheid, waar woonde Leentje Groot Bruinderink?
Het gezion Foprtuijn woonde dus tegenover mej. Leentje Groot Bruinderink.
Gezin David Fortuijn »
A 195 a, Groenlo »
David Fortuijn
Nijkerk, 11 januari 1878
Sobibor, 9 juli 1943
Gezinshoofd
Betty Fortuijn-Wormser »
Bendorf, 9 mei 1881
Sobibor, 9 juli 1943
Echtgenote
Waarschijnlijk mijn fout, sorry. “foto gemaakt ” moet verwijderd worden. Ik heb via Dirk dit bericht aangeleverd. Hou 1942 maar aan. Misschien is het bericht aangeleverd op Oud Jaar 1941.
Het was wel wrang dat het Joods Weekblad in wezen onder de controle van de bezetter stond zodat het leek of het joodse leven in Nederland gewoon doorging en er niets aan de hand was. Dit was om de mensen “gerust te stellen en op de plaats te houden” zou dat ze niet zouden vluchten.
Het Joods weekblad werd uitgegeven door de Joodse Raad en het is heel moeilijk te begrijpen welke rol die speelde.
Voorheen heette het blad Nieuw Israëlitisch weekblad.
David en Betty Fortuijn Wormser werden dus niet lang na het verschijnen van dit bericht gedeporteerd.
Beste redactie, in het onderschrift staat dat de foto in 1941 is gemaakt terwijl het een artikel betreft van 2 januari 1942, wat klopt er hier niet? Mvg. Martie